रशिया-युक्रेन युद्धाच्या काळात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हस्तक्षेप करून परिस्थिती अधिक गंभीर होण्यापासून रोखले. वर्ष २०२२ च्या शेवटास पंतप्रधान मोदी यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांच्याशी थेट चर्चा केली होती.
ग्रीनलँडचे सूत्र अमेरिका आणि तिचे ‘नाटो’मधील (२९ देशांच्या सैनिकी संघटनेमधील) मित्रराष्ट्र आपापसांत सोडवतील. ग्रीनलँडचे काय होते, याच्याशी आमचे काहीही देणेघेणे नाही, असे विधान रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांनी केले आहे.
१२ जानेवारी या दिवशी प्रसिद्ध झालेल्या लेखात आपण ‘ट्रम्प यांचे भारताविरोधातील ‘टॅरिफ’ अस्त्र पूर्णतः निष्प्रभ आणि अमेरिकेच्या अहंकाराला भारताने दाखवलेला इंगा’, यांविषयी वाचले. आज या लेखाचा अंतिम भाग दिला आहे.
अमेरिकेने व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांना नियंत्रणात घेतल्यानंतर रशियाने थेट अमेरिकेच्या विरोधात दंड थोपटले आहेत. रशिया अमेरिकेपासून काही मैल अंतरावर उभा ठाकला आहे. यामुळेच तिसर्या महायुद्धाच्या दिशेने जग पुढे जात आहे का ?, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
२८ आणि २९ डिसेंबरच्या रात्री उशिरा युक्रेनने मॉस्कोच्या नोव्हगोरोड प्रदेशातील पुतिन यांच्या निवासस्थानावर लांब पल्ल्याच्या ड्रोनने आक्रमण करण्याचा प्रयत्न केला.
वर्ष २००१ ते २००८ या कालावधीत पुतिन आणि बुश यांच्यामध्ये झालेल्या चर्चेच्या गोपनीय कागदपत्रांमध्ये असलेली ही माहिती आता उघड झाली आहे.
जागतिक व्यवस्था पालटत असतांना प्रमुख शक्तींच्या प्रतिक्रिया या प्रदेशातील आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या मार्गाला आकार देत रहातील. भारत-रशिया भागीदारी येत्या काही वर्षांत धोरणात्मक विश्लेषणाचा एक महत्त्वाचा केंद्रबिंदू म्हणून उदयास येईल.
‘आम्ही म्हणू ती पूर्व दिशा’, या हुकूमशाही पद्धतीने वागण्याची अमेरिकेची जी पद्धत आहे त्याला एक प्रकारची कडक चेतावणी व्लादिमिर पुतिन यांच्या भारत भेटीने दिली आहे.
युक्रेनच्या नेतृत्वाने अनेक आघाड्यांवर चुका केल्या. नेतृत्वाने घेतलेला एक निर्णय राष्ट्राचे उत्थान करतो अथवा त्याला उद्ध्वस्त करतो. भविष्यात भारताला अनेक आघाड्यांवर लढायचे आहे. या युद्धातून तो बोध घेईल, हे नक्की !
भारत आणि रशिया यांनी आतापर्यंतच्या अनेक प्रतिकूल परिस्थितीत एकमेकांना साथ दिली आहे. या भेटीतून दोन्ही देशांतील आर्थिक आणि सामरिक सामर्थ्य नक्कीच वाढणार आहे.