‘गंगा-जमुनी तहजीब (सभ्यता)’ म्हणजे नेमके काय ?

गंगा-जमुनी सभ्यता’ ही एक मोठी चर्चित सभ्यता आहे. ज्यांच्या सुपीक डोक्यातून ही कल्पना मांडण्यात आली आहे, ते आधुनिक भारताचे पहिले धर्मनिरपेक्ष ठरले असतील. ती एक महामूर्ख व्यक्ती असेल.

देवभाषा संस्कृतची महती जाणून तिचे संवर्धन करणारा जर्मन देश !

जर्मनी येथे विद्यार्थ्यांच्या मागणीमुळे १४ विद्यापिठांमध्ये देवभाषा संस्कृत शिकवली जात आहे. ‘संस्कृत भाषा आणि तिची संपन्न परंपरा आणि संस्कृती शेवटी जर्मन लोकांच्या अधिकारात जाणार का ?’, असा प्रश्‍न उपस्थित होतो.

‘हनुमान जन्मोत्सव’ म्हणण्याऐवजी ‘हनुमान जयंती’ म्हणणेच योग्य !

‘हनुमान’ ही शाश्‍वत चैतन्य शक्ती आहे; म्हणून ती शक्ती चिरंजीव आहे. ही शक्ती अंजनीच्या माध्यमातून प्रकटली. या शक्तीने प्रकट झाल्यावर सूर्याच्या प्राप्तीसाठी झेप घेतली. रामायण काळात काही विशिष्ट उद्देशाने विशिष्ट कार्यासाठी ‘हनुमान’ किंवा ‘मारुति’ या नावाने ती शक्ती कार्यरत झाली.

हनुमान जयंती

महाराष्ट्रात शनिवार, तर उर्वरित भारतात शनिवार आणि मंगळवार हे मारुतीचे वार मानले जातात. या दिवशी मारुतीला शेंदूर आणि तेल अर्पण करण्याची प्रथा आहे. मारुतीला नारळ फोडण्याची रुढीही पूर्वापार चालत आलेली आढळते.

गुढीपाडव्याच्या दिवशी करावयाच्या धार्मिक कृती

कुठलाही सण आला की, त्या त्या सणाच्या वैशिष्ट्याप्रमाणे आणि आपल्या पद्धतीप्रमाणे आपण काहीतरी करतच असतो; मात्र धर्मात सांगितलेल्या अशा पारंपरिक कृतींमागील अध्यात्मशास्त्र लक्षात घेतल्यास त्याचे महत्त्व आपल्याला पटते.

होळीमागील धर्मशास्त्र आणि आयुर्वेद

‘होळीच्या दिवशी अश्‍लील शब्द उच्चारणे, शिवीगाळ करणे आदी कृती परंपरा म्हणून केल्या जातात. याला धर्मशास्त्रात आधार नाही. मुळात संस्कृत भाषेत एकही शिवी नाही.

झोपतांना शरिराची स्थिती कशी असावी ?

झोपेचा उद्देश शरिराला विश्रांती मिळावी, हा असतो. या दृष्टीने ‘ज्या स्थितीत शरिराला सर्वांत जास्त आराम मिळेल, ती झोपेची स्थिती चांगली’, हा सामान्य नियम होय. प्रत्येकाची प्रकृती आणि तत्कालीन स्थिती यांनुसार आरामदायी स्थिती वेगवेगळी असू शकते.

भगवान शिवाची आध्यात्मिक वैशिष्ट्ये

सतत नामजप करणारा शिव हा एकच देव आहे. हा नेहमी बंध-मुद्रा करून आसनस्थ असतो. पुष्कळ तप केल्याने वाढलेले तापमान न्यून करण्यासाठी गंगा, चंद्र, साप यांसारख्या थंडावा देणार्‍या वस्तूंचा शिव वापर करतो, तसेच हिमाच्छादित कैलास पर्वतावर रहातो.

माघस्नानाचे महत्त्व, कालावधी आणि दान देण्यायोग्य वस्तू

माघस्नान म्हणजे माघ मासात पवित्र तीर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी असलेल्या जलस्त्रोतांत केलेले स्नान.

नृत्य करून व्रतबंध सोहळ्यातील पावित्र्य नष्ट करणारे हिंदूंचे अनुचित वर्तन आणि हिंदूंना असलेली धर्मशिक्षणाची आवश्यकता !

मला एका बटूच्या व्रतबंधन संस्काराच्या कार्यक्रमाला जाण्याचा योग आला. त्यामध्ये कार्यक्रमाची शोभा वाढवण्यासाठी त्या बटूचे कुटुंबीय आणि नातेवाईक यांनी नाच केला.

Download Sanatan Prabhat App


Latest Features Include :

Download Now