‘या लेखाच्या मागील भागात आपण ‘साधक-कलाकाराला त्याच्या साधनेत सत्सेवेमुळे होणारे लाभ आणि कला क्षेत्रातील मान्यवर कलाकारांनी सांगितलेले सत्सेवेचे महत्त्व’ पाहिले. आजच्या लेखात आपण … समजून घेणार आहोत.
दैनंदिन व्यवहारातील कामांमध्ये आपल्याला भगवंताचा विसर पडतो. सत्सेवेमुळे भगवंताशी अनुसंधान टिकून रहाण्यास साहाय्य होते.
संगीत कला ही केवळ मनोरंजनासाठी नसून ते जनजागृती, भक्तीचा प्रसार आणि मनःशुद्धी यांचे प्रभावी माध्यम आहे. जेव्हा कलाकार आपली कला ईश्वरभक्ती, संस्कारवर्धन आणि समाजहित यांसाठी अर्पण करतो, तेव्हा ती साधक-कलाकाराची सत्सेवाच बनते.
पूर्वी संत तुकाराम महाराज, संत नामदेव महाराज, यांसारखे अनेक संत कीर्तनाद्वारे, तसेच भजने आणि अभंग गाऊन भगवंताच्या गुणांचे वर्णन करत. कलेला माध्यम बनवून त्यांनी ईश्वराचा साक्षात्कार अनुभवला.
आज काळानुसार रज-तमयुक्त वातावरणामुळे ‘मी माझी साधना एकटा करू शकेन’, अशी समाजाची स्थिती नाही. मनुष्याचा / कलाकाराचा एकट्याचा सत्त्वगुण बाह्य रज-तमयुक्त वातावरणाशी लढण्यास सक्षम नाही.
आरंभीच्या टप्प्याला एखादी व्यक्ती जेव्हा कला शिकायला प्रारंभ करते, तेव्हा ती सर्वसामान्य व्यक्तींप्रमाणेच असते. जसजसा कलाकार कलेतील थोडा पुढचा टप्पा गाठायला लागतो, तसतशी लोकांच्या स्तुतीमुळे त्याची …
गायन, वादन, नृत्य, चित्रकला, रांगोळी काढणे इत्यादी कलांची निर्मिती ही ईश्वरप्राप्तीसाठीच झालेली आहे. ईश्वरच या कलांचे उगमस्थान असल्याने एका स्थितीनंतर या सर्व कलांचे अद्वैतच अनुभवायला येते…
आज आपण समाजात पहातो की, कला आणि विद्या शिकवणारी अनेक विद्यापिठे अस्तित्वात आहेत. तेथे आपल्याला नोकरी मिळण्याच्या दृष्टीने शिक्षण मिळते; परंतु व्यक्तीच्या लौकिक विकासासमवेत त्याचा पारलौकिक विकास करून घेणारे एकमेव विद्यापीठ म्हणजे ‘महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालय’ !
या भागात आपण ‘स्वभावदोष-निर्मूलन प्रक्रिया राबवल्याने साधक-कलाकाराला होणारे लाभ आणि ‘स्वभावदोष-निर्मूलनाच्या समवेत गुण-संवर्धन प्रक्रिया कशी राबवावी ?’, हे जाणून घेणार आहोत.
सदर लेखमालेतील ३० एप्रिल या दिवशी प्रसिद्ध झालेल्या लेखात आपण ‘स्वभाव’ आणि ‘स्वभावदोष’ म्हणजे काय ?’,…’ इत्यादी सूत्रे पाहिली. आजच्या लेखात आपण ‘स्वभावदोष-निर्मूलन प्रक्रिया’ कशी राबवावी ?’, हे विस्तृतपणे जाणून घेणार आहोत.