मुंबई आणि पेण येथील श्री गणेशमूर्ती मोठ्या प्रमाणात नागपूर येथे येतात. आखीव रेखीव आणि आकर्षक असल्याने त्या मूर्ती भाविक विकत घेतात; मात्र गेल्या काही वर्षांत शहरात शाडूच्या (मातीच्या) मूर्तींची मागणी वाढली आहे
एका मूर्तीकाराने शेतकर्याच्या वेशात हातात भिंगरी असलेली प्लास्टर ऑफ पॅरिसची श्री गणेशमूर्ती सिद्ध केल्याचे छायाचित्र एका दैनिकात प्रसिद्ध झाले. सध्या ‘इको फ्रेंडली’ (पर्यावरणपूरक) म्हणून कागद, गोमय, तुरटी, पुठ्ठा आदींच्या गणेशमूर्ती बनवल्या जातात.
आमदार जीत आरोलकर यांनी त्यांचे सूत्र मांडतांना सरकारने चिकण मातीपासून श्री गणेशमूर्ती बनवणार्या पारंपरिक मूर्तीकारांना प्रोत्साहन द्यावे आणि प्रतिमूर्ती अनुदान वाढवावे, अशा मागण्या केल्या.
राज्यशासनाचा स्तुत्य निर्णय ! शासनाने प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या गणेशमूर्तींवर बंदी आणून त्या शाडूच्या मातीच्या असण्यासाठी आग्रही रहावे आणि धर्मशास्त्रसुसंगत उत्सव साजरा करावा, ही गणेशभक्तांची अपेक्षा !
सप्टेंबरमध्ये गणेशोत्सव चालू होणार…! त्याची लगबग काही मास आधीच चालू होते. ठिकठिकाणी सिद्ध केल्या जाणार्या श्री गणेशमूर्ती गणेशभक्त आपापल्या घरी किंवा जेथे गणेशोत्सव साजरा केला जातो, त्या ठिकाणी घेऊन जातात.
बंदी आदेश केवळ कागदोपत्री काढून काय उपयोग ? प्रशासन कार्यवाही का करत नाही ?
मूर्तीकारांच्या मते त्यांना आवश्यक अशी चिकण माती मिळत नाही. मूर्ती बनवण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात कारागीर मिळत नाहीत. नवीन पिढी या व्यवसायात उतरू पहात नाही. केवळ पारंपरिक व्यवसाय म्हणून हा व्यवसाय जिवंत ठेवला आहे.
‘पीओपीच्या श्री गणेशमूर्तींनी प्रदूषण होत नाही’, असे संशोधनाअंती सिद्ध झाले आहे. त्यामुळे गोदावरीचे प्रदूषण होऊ नये, यासाठी नदीमध्ये कारखान्यांद्वारे सोडले जाणारे घातक रसायनयुक्त पाणी थांबवणे आवश्यक आहे !
प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या श्री गणेशमूर्ती बनवण्यास शासनाने कोणतीही बंदी केलेली नाही; मात्र या मूर्तींमुळे कोणत्याही प्रकारचे प्रदूषण होऊ नये; म्हणून कृत्रिम तलावांची संख्या वाढवण्यात येईल. राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांना तशा सूचना देण्यात आल्या आहेत.
स्थानिक हस्तकला जोपासण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले जातात, मग श्री गणेशमूर्ती बनवण्यासाठी अनुदानात वाढ करण्यास कोणती अडचण ?