आज आपण समाजात पहातो की, कला आणि विद्या शिकवणारी अनेक विद्यापिठे अस्तित्वात आहेत. तेथे आपल्याला नोकरी मिळण्याच्या दृष्टीने शिक्षण मिळते; परंतु व्यक्तीच्या लौकिक विकासासमवेत त्याचा पारलौकिक विकास करून घेणारे एकमेव विद्यापीठ म्हणजे ‘महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालय’ !
या भागात आपण ‘स्वभावदोष-निर्मूलन प्रक्रिया राबवल्याने साधक-कलाकाराला होणारे लाभ आणि ‘स्वभावदोष-निर्मूलनाच्या समवेत गुण-संवर्धन प्रक्रिया कशी राबवावी ?’, हे जाणून घेणार आहोत.
सदर लेखमालेतील ३० एप्रिल या दिवशी प्रसिद्ध झालेल्या लेखात आपण ‘स्वभाव’ आणि ‘स्वभावदोष’ म्हणजे काय ?’,…’ इत्यादी सूत्रे पाहिली. आजच्या लेखात आपण ‘स्वभावदोष-निर्मूलन प्रक्रिया’ कशी राबवावी ?’, हे विस्तृतपणे जाणून घेणार आहोत.
आध्यात्मिक परिभाषेत स्वभावदोष म्हणजे ‘षड्रिपू’ ! सर्वसाधारणपणे व्यक्तीच्या चांगल्या संस्कारांना ‘गुण’ आणि वाईट सवयींना ‘स्वभावदोष’, असे म्हटले जाते. एखाद्याच्या स्वभावामुळे त्या व्यक्तीची स्वतःची किंवा इतरांची हानी होत असेल, तर तो त्या व्यक्तीचा स्वभावदोष झाला,
केवळ एखाद्या वाद्यावर वाजवलेले संगीत ऐकणे आणि नृत्याचे पार्श्वसंगीत म्हणून एखाद्या वाद्यावर वाजवलेले संगीत ऐकणे यांतील भेद
परीक्षेच्या २ आठवड्यांपूर्वी ‘संगीत साधना शिबिरा’शी संबंधित सेवेत व्यस्त असणे, तरीही परीक्षेचा अभ्यास अल्प वेळेत पूर्ण होणे
४ सप्टेंबर २०२५ या दिवसापासून प्रत्येक गुरुवारी चालू झालेल्या लेखमालेत आपण ‘गायन, वादन, नृत्य आणि नाट्य’, या कलांची माहिती घेत आहोत. या कलांच्या सादरीकरणाचा उद्देश काळाच्या प्रभावामुळे पालटत असला, तरी ‘कलेकडे केवळ कला म्हणून न पहाता कलेतून आध्यात्मिक उन्नती कशी साधावी’, हे येथे पाहूया.
ज्याप्रमाणे कलाकार कलेचा अभ्यास प्रतिदिन करतो, त्याप्रमाणे त्याने दैनंदिन साधनेचे प्रयत्नही करायला हवेत. नामजप, प्रार्थना, कृतज्ञता किंवा इतर साधना सातत्याने केल्याने कलाकाराचे मन ईश्वरी अनुसंधानात रहाते…
२२ आणि २३ मार्च २०२६ या कालावधीत महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालयाच्या वतीने ‘संगीताद्वारे आध्यात्मिक उन्नती’ या विषयावर २ दिवस आध्यात्मिक परिसंवादाचे आयोजन रामनाथी, गोवा येथील संशोधन केंद्रामध्ये आयोजित करण्यात आले.
‘जिज्ञासू हा ज्ञानाचा अधिकारी असतो’, असे म्हटले जाते. व्यक्तीच्या मनातील जिज्ञासाच त्याला ज्ञान मिळवण्यास पात्र ठरवते. त्याचप्रमाणे एखाद्या कलाकाराला अथवा कला शिकणार्याला कलेतून ईश्वरप्राप्ती करण्याची इच्छा असल्यास त्याच्यात साधनेची जिज्ञासा हवी.