हिंदूंंनो, पितृपक्षात श्राद्धविधी करण्यामागील शास्त्र जाणून घेऊन तशी कृती करा !

२ सप्टेंबर २०२० या दिवशीपासून पितृपक्ष चालू झाला आहे. यानिमित्ताने…

१. पितरांना नैवेद्य दाखवतांना काढलेल्या छायाचित्रात वातावरणात अकस्मात् असंख्य लिंगदेह दिसू लागणे

‘२३.९.२०१४ ला एस्.एस्.आर.एफ्.चे ऑस्ट्रेलिया येथील साधक श्री. शॉन क्लार्क यांनी त्यांच्या पितरांना गती मिळावी, यासाठी श्राद्धविधी केला होता. श्री. शॉन यांनी केलेल्या या श्राद्धामध्ये भोजन वाढण्यापूर्वी काढलेल्या छायाचित्रात वातावरणात अत्यंत अल्प प्रमाणात, म्हणजे अगदी एक-दोन लिंगदेह (ऑर्ब्ज) दिसले; मात्र पितरांना नैवेद्य दाखवतांना काढलेल्या छायाचित्रात वातावरणात अकस्मात् असंख्य लिंगदेह दिसू लागले. श्राद्धविधीत पितरांना नैवेद्य दाखवण्याचा विधी संपल्यावर वातावरणात लिंगदेह दिसले नाहीत.

२. धर्मशास्त्रानुसार पितृपक्षात श्राद्धविधी करण्याचे महत्त्व

श्राद्धविधीसारखे कर्म हे देवतांच्या कनिष्ठ, म्हणजेच पृथ्वी आणि आप या कनिष्ठ तत्त्वांशी संबंधित असते. त्यामुळे या कालावधीमध्ये नैवेद्य दाखवणे हे कर्म जास्त प्रमाणात भूमीशी, म्हणजेच पृथ्वीतत्त्वाशी संलग्नता दर्शवणारे असते. श्राद्धाच्या अन्नातून मंत्रोच्चारात प्रक्षेपित होणार्‍या तेज लहरीमुळे लिंगदेहातील वासनामयकोषातील रज-तम कणांचे उच्चाटन होण्यास साहाय्य होते. लिंगदेहाचे जडत्त्व काही प्रमाणात अल्प झाल्यामुळे त्याला हलकेपणा जाणवून तो पुढची गती धारण करतो हा महत्त्वाचा उद्देश साध्य होतो. पितर लिंगदेहांच्या स्वरूपात श्राद्धस्थळी येतात आणि त्यांची तृप्ती झाल्याचे सूचक, म्हणजे ऑर्ब्ज होत.

(अधिक विवेचनासाठी वाचा : सनातनचे ग्रंथ ‘श्राद्ध भाग १’ आणि ‘श्राद्ध भाग २’)

३. पितृपक्षात श्राद्धविधी करण्याचे महत्त्व सांगूनही त्या संदर्भात टीका-टिप्पण्या करणार्‍या कर्मदरिद्री भारतियांनो, पाश्‍चात्त्यांकडून शिका !

खरेतर भारताने संपूर्ण जगताला बहुमोल अशा अध्यात्माची देणगी दिली आहे. भारतीय संस्कृतीने कोट्यवधींना जगायला आणि जीवनातील आनंद घ्यायला शिकवले. अशा वैभवशाली भारताला पुनर्वैभव मिळवून देण्यासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा करण्याची आवश्यकता असतांना काही कर्मदरिद्री पाश्‍चात्त्यांचे अंधानुकरण करणे भूषणास्पद मानतात; मात्र विदेशातील लोक भारतात येऊन भारतातील संस्कृती, येथील आचार शिकतात आणि त्यांचे आचरण करतात. यावरून लक्षात येते की, भारतीय लोक ज्ञान, समृद्धी आणि संपन्नता यांच्या अथांग सागरात राहूनही कोरडेच आहेत.

धर्मशास्त्रात पितृपक्षात श्राद्धविधी करण्याचे महत्त्व सांगूनही काही जण असे न करता त्या संदर्भात टीका-टिप्पण्या करतात. श्री. शॉर्न क्लार्क हे मूलतः विदेशातील असूनही त्यांनी हिंदु धर्मानुसार श्राद्धविधीचे महत्त्व जाणून घेऊन श्राद्धविधी केले. सर्व हिंदूंनी यातून शिकण्यासारखे आहे.’ – कु. प्रियांका विजय लोटलीकर, महर्षि अध्यात्म विश्‍वविद्यालय, गोवा. (१९.९.२०१५)