‘संगीताच्या माध्यमातून साधना कशी करावी ?’, हे सर्व वाचकांना अभ्यासता यावे, यासाठी पू. पंडित केशव गिंडे यांचा साधनाप्रवास संवादरूपी लेखाद्वारे येथे दिला आहे. ‘हा लेख वाचून सर्व कलाकारांना साधनारत होण्याची प्रेरणा मिळो’, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना !’
६३ टक्के आध्यात्मिक पातळीच्या कु. तेजल पात्रीकर (संगीत विशारद) यांच्या आवाजात ‘निर्विचार’ हा नामजप ध्वनीमुद्रित करण्यात आला. त्यानंतर काही साधकांना झालेले त्रास अन् आलेल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अनुभूती येथे दिल्या आहेत.
ही सूत्रे लिहितांना ‘गुरुदेवांमुळेच सर्व होत आहे’, असा विचार मनात येऊन माझा भाव जागृत झाला.
कु. तेजल पात्रीकर (संगीत विशारद) यांच्या आवाजात ‘निर्विचार’ हा नामजप ध्वनीमुद्रित करण्यात आला. त्यानंतर रामनाथी (गोवा) येथील सनातनच्या आश्रमातील १८ साधक अन् संत यांना ७ दिवस प्रतिदिन १० मिनिटे ऐकवण्यात आला. त्या वेळी या प्रयोगात उपस्थित असलेल्या काही साधकांना झालेले त्रास आणि आलेल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अनुभूती पुढे दिल्या आहेत.
२६ ऑगस्ट २०२१ या दिवशी प्रसिद्ध झालेल्या लेखामध्ये ‘तारस्थायी’, ‘सरळेवरसे’, ‘जंठीवरसे’ हे संगीतातील प्रकार आणि ‘खंड जाती’ हा अलंकाराचा प्रकार, तसेच अभंग आणि भजने गातांना कु. ऐश्वर्या रायकर यांना आलेल्या अनुभूती पाहिल्या. आज या लेखाचा अंतिम भाग पाहूया.
कु. तेजल पात्रीकर यांच्या आवाजात ‘निर्विचार’ हा नामजप ध्वनीमुद्रित करण्यात आला. त्या वेळी या प्रयोगात उपस्थित असलेल्या काही साधकांना झालेले त्रास आणि आलेल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अनुभूती पुढे दिल्या आहेत.
कर्नाटक भारतीय शास्त्रीय संगीतातही प्रारंभी विविध अलंकारांचा सराव करावा लागतो. हे अलंकार ७ ताल आणि ५ जाती यांच्यावर आधारित आहेत. या अलंकारांच्या विविध प्रकारांचा सराव करतांना, कु. ऐश्वर्या रायकर यांना आलेल्या अनुभूती अन् झालेले त्रास पुढे दिले आहेत
‘तिल्लाना’ म्हणजे हिंदुस्थानी संगीत पद्धतीतील ‘तराना’ होय. हे एक शुद्ध नृत्य आहे. हे गतीमान असते. यात भावापेक्षा संगीताला महत्त्व असते.
केवळ मनोरंजनासाठी नृत्य केले, तर त्यातून राजसिक किंवा तामसिक स्वरूपाची स्पंदने येतात; परंतु जर ईश्वरप्राप्तीसाठी नृत्य केले, तर त्यातून सात्त्विक स्पंदने प्रक्षेपित होतात.