‘सर्वसाधारण साधक नामजप, ध्यान, सत्संग, सत्सेवा इत्यादी माध्यमांतून साधना करतात. यात साधकांच्या संपूर्ण देहाचा सहभाग असतोच, असे नाही. त्यामुळे साधक ‘सत्त्वगुण प्रधान’ असतो.
एका प्रसिद्ध गीतावर नृत्य केल्यानंतर ‘माझ्यावर आलेले त्रासदायक आवरण नष्ट होऊन माझ्या शरिरात चैतन्य पसरत आहे’, असे मला जाणवले. नृत्याचा सराव करतांना आणि सराव केल्यानंतर ‘श्री भवानीदेवीचे संरक्षककवच माझ्या भोवती निर्माण झाले आहे’, असे मला जाणवले.
‘नृत्यकलेच्या माध्यमातून देवाच्या चरणी समर्पित होऊन सूक्ष्म रूपातील भगवंताच्या चरणांचा स्पर्श अनुभवणे म्हणजे नृत्यसाधना !
कलाकारांनो, प्रत्येक कलेची निर्मिती ही भगवंतप्राप्तीसाठी झालेली आहे’, हे कलेचे मूळ उद्दिष्ट जाणून या कलांद्वारे गोप-गोपींप्रमाणे भगवंतप्राप्ती करूया !
कथ्थक नृत्यांगना सौ. मनीषा जयंत पात्रीकर यांनी कथ्थक नृत्याच्या अंतर्गत ‘अष्टपदी’ (टीप) हे नृत्य सादर केले. ‘या नृत्याचा आध्यात्मिक त्रास नसलेल्या अन् त्रास असलेल्या साधकांवर काय परिणाम होतो ?’, हे अभ्यासण्यासाठी महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालयाच्या वतीने संशोधनात्मक प्रयोग करण्यात आला.
बोरीवली (मुंबई) येथील कथ्थक नृत्यांगना सौ. मनीषा जयंत पात्रीकर आणि त्यांचा मुलगा कु. सोहील पात्रीकर, हे रामनाथी (गोवा) येथील सनातनच्या आश्रमात वास्तव्यास असताना महर्षि अध्यात्म विश्वविद्यालयाच्या वतीने त्यांचे कथ्थक नृत्यातील काही प्रकारांचे संशोधनात्मक प्रयोग करण्यात आले.
कथ्थक नृत्यातील नृत्यप्रकारांचा तीव्र आध्यात्मिक त्रास असणाऱ्या आणि त्रास नसणाऱ्या साधकांवर काय परिणाम होतो ?’, याचा अभ्यास यावेळी करण्यात आला.
सुप्रसिद्ध कथ्थक नृत्यांगना सौ. सोनिया अतुल परचुरे यांनी रामनाथी येथील सनातनच्या आश्रमात कथ्थक नृत्यातील अनेक प्रकार सादर केले, त्यावेळी झालेले सूक्ष्म परीक्षण येथे दिले आहे.
३ ते ५.१.२०२२ या कालावधीत दादर (मुंबई) येथील सुप्रसिद्ध कथ्थक नृत्यांगना सौ. सोनिया अतुल परचुरे रामनाथी (गोवा) येथील सनातनच्या आश्रमात वास्तव्यास होत्या. या कालावधीत त्यांना जाणवलेली सूत्रे आणि आलेल्या अनुभूती पुढे दिल्या आहेत.
आधीच्या भागात सौ. सोनियाताई यांनी नृत्यप्रयोगाचा आरंभ श्रीकृष्ण वंदनेने करणे, खुल्या बोलांच्या अनवट तालावर नृत्य करणे ही सूत्रे वाचली. आज अंतिम भाग पाहूया…