पावसाळ्याचा प्रारंभ : पालकांनी लहान मुलांची घ्यावयाची काळजी !
लहान मुले खायला नको म्हणत असतील, तर धाकाने किंवा टीव्हीचे आमीष देऊन खायला देऊ नये; पण त्याच वेळी हा कटाक्ष ठेवावा की, ते अन्य सटरफटरही खाणार नाहीत.
गर्भाशयातील ‘फायब्रॉईड्स’ आणि आयुर्वेदाचा दृष्टीकोन
स्त्रियांमध्ये यामुळे पाळीतील त्रास, वेदना आणि गर्भधारणेत अडथळे निर्माण होऊ शकतात. आयुर्वेदात या अवस्थेला अर्बुद / मांसगाठ / गुल्म या संकल्पनांशी जोडले जाते.
हित-अहिताचे ज्ञान : निरोगी मनाची गुरुकिल्ली !
नैसर्गिक चक्राप्रमाणे शरिरात क्रिया घडतात. त्यानुसार काही वेळा आपल्या मनाला दटावून त्याचे न ऐकता दूरगामी चांगले परिणाम देणार्या हितकारक सवयी लावून घ्यायला हव्यात.
स्त्रियांचे मानसिक आरोग्य आणि ‘हार्मोन्स’ (संप्रेरक) : आयुर्वेदाचा समतोलाचा मार्ग
आजच्या धावपळीच्या आणि तणावपूर्ण जीवनशैलीत स्त्रियांच्या मानसिक आरोग्याच्या समस्या वाढतांना दिसतात. ‘मूड स्विंग्स’ (मनाच्या स्थितीतील पालट), चिंता, चिडचिड, नैराश्य, झोपेचा त्रास या तक्रारी अनेक स्त्रियांमध्ये वेगवेगळ्या टप्प्यांवर दिसतात. यामागे केवळ मानसिक कारणे नसून ‘हार्मोनल’ पालट, आहार, जीवनशैली आणि भावनिक घटक यांचा एकत्रित परिणाम असतो.
परस्परावलंबनाचा बोध देणारा ‘योग’ !
जेव्हा एखादी व्यक्ती शांतपणे ध्यानात बसते, तेव्हा ती हळूहळू स्वतःशी जोडली जाते.
ध्यान
महर्षि पतंजलींनी सांगितलेल्या अष्टांगयोगातील ध्यान ही ७ वी पायरी आहे. ध्यान शब्द संस्कृत भाषेतील ‘ध्यै’ या धातूपासून निर्माण झाला आहे. त्याचा अर्थ ‘चिंतन करणे’, असा आहे.
हठयोग
‘हठयोग हे योगाभ्यासाचे मूळ आहे. हठयोग शारीरिक मुद्रा (आसन), श्वासोच्छ्वासाचे तंत्र (प्राणायाम) आणि ध्यान यांवर आधारित आहे. ‘हठ’ म्हणजे ‘शक्ती’ आणि ‘योग’ म्हणजे जोडणे. शक्तीशी एकरूप होणे, म्हणजे ‘हठयोग’ होय !’
ध्यानाचे प्रमुख शारीरिक उपयोग !
ध्यानामुळे शरिरातील ‘कोर्टिसोल’ या ‘स्ट्रेस हार्मोन्स’ची (मानवी शरिरातील तणाव निर्माण करणारे संप्रेरक) पातळी न्यून होते, ज्यामुळे चिंता, नैराश्य आणि चिडचिड दूर होण्यास साहाय्य होते.
योगाभ्यासाला विश्वविख्यात करण्यासाठी त्याला ‘निधर्मी’ करू नका !
योगाभ्यासाचा आरंभ असलेल्या क्रियायोगाचा अविभाज्य भाग : ईश्वराशी अनुसंधान
कंबरदुखी, पचन, ताण, मधुमेह यांवर एकाच वेळी कार्य करणारे ‘बायोमेकॅनिकल’ भुजंगासन !
कमरेच्या दुखण्यात केवळ औषधे न देता भुजंगासनासारख्या प्रभावी आसनाची जोड देण्यास आम्ही आमच्या रुग्णांना नेहमीच सुचवत असतो; जेणेकरून औषधांचा कालावधी मर्यादित होऊन पुढेही त्रास न होण्यास साहाय्य होत रहाते !