हिंदु विवाह कायद्यानुसार विवाह वैध ठरण्यासाठी केवळ विवाहाचे प्रमाणपत्र असणे पुरेसे नाही ! – Gujrat High Court

कर्णावती (गुजरात) – हिंदु संस्कृतीत विवाहाला एक ‘संस्कार’ मानले गेले आहे. हिंदु विवाह कायद्यानुसार विवाह वैध ठरण्यासाठी केवळ विवाहाचे नोंदणी प्रमाणपत्र असणे पुरेसे नाही, तर सप्तपदी आणि इतर आवश्यक धार्मिक विधीही पार पडणे अत्यंत अनिवार्य आहे, असा महत्त्वपूर्ण निर्णय गुजरात उच्च न्यायालयाने नुकताच एका खटल्यावर दिला.

कौटुंबिक न्यायालयाचा आधीचा निर्णय रहित करत उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की,

१. भौगोलिक आणि सांस्कृतिक विविधतेनुसार विवाहाच्या पद्धती पालटू शकतात; परंतु हिंदु परंपरेत पत्नीला पतीची ‘अर्धांगिनी’ मानले गेले आहे. विवाह ही एक अशी संस्था आहे, जी नव्या कुटुंबाचा पाया रचते. म्हणूनच तरुण मुला-मुलींनी लग्नासारख्या पवित्र बंधनात अडकण्यापूर्वी या संस्थेचे महत्त्व आणि गांभीर्य व्यवस्थित समजून घेतले पाहिजे.

२. विवाह म्हणजे केवळ नाच-गाणे, खाणे-पिणे किंवा कोणती व्यावसायिक देवाणघेवाण नाही. हा एक पवित्र संस्कार आहे. विवाहाचे विधी केवळ औपचारिकता नसून ते व्यक्तीच्या आत्म्याला शुद्ध करणारे मानले जातात.

३. विवाह २ व्यक्तींमध्ये आयुष्यभरासाठी सन्मान, समान आणि संमती यांवर आधारित नाते निर्माण करतो. हिंदु धर्मात विवाहाकडे मोक्ष प्राप्तीचे एक माध्यम म्हणूनही पाहिले जाते; पण त्यासाठी विधी योग्य प्रकारे पूर्ण होणे आवश्यक आहे.