विदेशांतील टपाल तिकिटांवर ‘शिवशंभो !’

जगात सर्वांत मोठी हानी ही धर्मयुद्धांमुळे झालेली आहे. आपला धर्म दुसर्‍यावर लादण्यासाठी सत्ता, संपत्ती, अनन्वित छळ, गरिबी आणि अज्ञान याचा अपलाभ इत्यादींचा जगभरात मुक्तपणे वापर झाला आहे; पण हिंदु धर्म मात्र युद्धाने कुणावर लादला गेला नाही; तरीही भारतीय उपखंडामध्ये तो सहस्रो वर्षे टिकून आहे. प्राचीन काळी सनातन भारतीय संस्कृतीचे संपूर्ण पृथ्वीवर अधिराज्य होते, असे इतिहास सांगतो. याचीच काही उदाहरणे म्हणजे विविध देशांमध्ये आजही सनातन संस्कृतीतील विविध देवतांचे पूजन केले जाते !

गयाना

या देशाच्या टपाल तिकिटावरील शंकर हा पूर्ण निळ्या रंगाचा आहे. त्याला नीलकंठ म्हणण्याऐवजी नीलवर्ण म्हणणे योग्य ठरेल.

थायलंड

याने ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश यांच्यावर ३ टपाल तिकिटे काढली असून त्यांतील विष्णु आणि शिव यांची चित्रे बौद्ध शैलीतील आहेत.

नेपाळ

नेपाळ हा देश अनेकदा महाशिवरात्रीला खास टपाल तिकीट प्रसिद्ध करतो.

श्रीराम, गणपति आदी देवता सध्याच्या इस्लामी देशातही पूजल्या जातात. पूर्वी तिथे हिंदु संस्कृतीच होती, याचे ते प्रमाण आहे. विविध देशांनी आजपर्यंत भगवान शिवाचे चित्र असलेली टपाल तिकिटे प्रसिद्ध केली आहेत.

– श्री. मकरंद करंदीकर, ठाणे

(सर्व शिवतिकिटे श्री. मकरंद करंदीकर यांच्या संग्रहालयातील आहेत.)