श्री दत्तात्रेयांची आध्यात्मिक गुणवैशिष्ट्ये !

१. भगवान दत्तात्रेय हे  परंपरेचे जनक असणे आणि त्यांनी गुरुकुलाची निर्मिती केली असणे

दत्तगुरूंच्या उत्पत्तीच्या पूर्वी गुरुतत्त्व हे पूर्णपणे निर्गुण स्तरावर कार्यरत होते. त्यामुळे किमान ७० टक्के आध्यात्मिक पातळी असलेले शिष्यच गुरुतत्त्वाशी जोडले जाऊन श्री गुरूंचे मार्गदर्शन आणि त्यांची कृपा प्राप्त करू शकत होते. श्री दत्तगुरूंच्या उत्पत्तीनंतर गुरुतत्त्व स्थुलातून सगुण स्तरावर गुरूंच्या रूपात प्रगट झाल्यामुळे तीव्र मुमुक्षूंची आध्यात्मिक पातळी ३० ते ६९ टक्के यामध्ये असली, तरी त्यांना सगुण गुरूंचे दर्शन घेण्याचे सौभाग्य प्राप्त होऊ लागले. गुरुसेवा आणि गुरुभक्ती करून अशा देहधारी गुरूंची कृपा संपादन करून शिष्य आध्यात्मिक उन्नती करू लागले. अशा प्रकारे श्री दत्तगुरूंमुळे गुरु-शिष्य परंपरेचा आरंभ झाला आणि गुरुकुलाची निर्मिती झाली. भगवान दत्तात्रेय हे गुरु-शिष्य परंपरेचे जनक आहेत. प्राचीन काळी दत्तात्रेयांचा महाराष्ट्रातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर येथे आश्रम होता. त्या ठिकाणी अनेक दत्तभक्तांनी येऊन दत्तात्रेयांच्या सगुण रूपाचे साक्षात् दर्शन घेऊन स्वतःचे जीवन कृतार्थ केले आहे.’

२. श्री दत्तात्रेयांच्या मनोहर पादुका, विमल पादुका आणि निर्गुण पादुका

३. श्री दत्तगुरूंच्या विविध आध्यात्मिक अवस्था

३ अ. दिगंबर अवस्था : ‘दिक् एव अम्बरः ।’ म्हणजे ‘दिशा हेच ज्याचे वस्त्र आहे असा’, म्हणजे सर्वव्यापी असणारे श्री गुरुदेव दत्त. या अवस्थेत असतांना श्री दत्त केवळ कौपीन (भगव्या रंगाची लंगोट) धारण करून विविध ठिकाणी भ्रमण करत भिक्षा मागतात.

३ आ. अवधूत अवस्था : ‘अवधूत चिंतन श्री गुरुदेव दत्त ।’ या जयघोषातील ‘अवधूत’ या शब्दाचा अर्थ आहे भक्तांचे चिंतन करणारा आणि भक्तांचा हितचिंतक. हे श्री दत्तगुरूंचे विराट रूप आहे. जेव्हा भक्त दत्तांच्या विराट रूपाच्या दर्शनाची कामना करतात, तेव्हा श्री दत्त अवधूत अवस्थेत जाऊन विराट रूप धारण करतात आणि त्यांच्या भक्तांना दर्शन देऊन त्यांची मनोकामना पूर्ण करतात.

३ इ. निरंजनावस्था : या अवस्थेत श्री दत्तगुरु हातात धर्मदंड घेऊन देहावर काशाय (भगवे) वस्त्र आणि पायांत खडावा धारण करून विविध ठिकाणी भ्रमण करतात. तेव्हा ते शिवदशेत वावरतात.

४. श्री दत्तगुरूंच्या संकल्पातून निर्माण झालेली दत्तपिठे, ज्ञानपिठे आणि गुरुपिठे अन् त्यांच्यातील आध्यात्मिक भेद

श्री दत्तगुरूंच्या कृपेमुळे भारतात दत्तपिठे, ज्ञानपिठे, गुरुपिठे यांची निर्मिती झाली. या पिठांची आध्यात्मिक वैशिष्ट्ये पुढे विशद केली आहेत.

५. श्री दत्ताशी संबंधित असणारे विविध धार्मिक ग्रंथ

‘दत्तपुराण, अवधूतगीता आणि श्रीगुरुचरित्र’, हे श्री दत्तात्रेय अन् त्यांचे अवतार यांच्याशी संबंधित धर्मग्रंथ आहेत. या ग्रंथांचे भावपूर्णरित्या वाचन करून त्यांतील सूत्रांनुसार आचरण केल्यावर भाविकांवर श्री दत्तगुरूंची भरभरून कृपा होते.

श्री दत्तगुरूंच्या चरणी कृतज्ञता !

अखंड व्हावे श्री दत्तगुरूंचे स्मरण । आमच्या हृदयी स्थापावे श्री गुरुचरण ।।

– सुश्री मधुरा भोसले (आध्यात्मिक पातळी ६५ टक्के), सनातन आश्रम, रामनाथी, गोवा.

(ज्ञान मिळण्याचा दिनांक आणि टंकलेखन करण्याची वेळ २.११.२०२५, दुपारी ३ ते ३.१५)