आजीची भाजी रानभाजी – अमृतासमान गुळवेल !

रानभाज्या या खर्‍या तर आरोग्याचा खजिना असतात. अशा रानभाज्यांची ओळख करून देणारी ‘आजीची भाजी रानभाजी’ ही महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभाग आणि कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा आत्मा रत्नागिरी यांच्या सौजन्याने जिल्हा माहिती कार्यालयाकडून चालू केलेल्या या मालिकेत आजची भाजी आहे गुळवेल !          

(भाग १३)

याआधीचा भाग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : https://sanatanprabhat.org/marathi/943651.html

गुळवेल

गुळवेल एक बहुपयोगी औषधी वनस्पती आहे. वारुडवेल, अमृतवेल, अमृतवल्ली अशी स्थानिक नावे आहेत. हिंदीत ‘गिलोय’, तर संस्कृतमध्ये ‘गडुची’ किंवा ‘अमृता’ नावाने ओळख आहे. ताप, तहान, जळजळ, वांती (उलटी) यांवर उपयुक्त आहे. पित्तवृद्धीच्या काविळीत गुणकारी आणि त्वचारोगात उपयोगी आहे. वारंवार मूत्र वेग, तसेच प्लीहा वृद्धीत उपयुक्त, कुष्ठ आणि वातरक्तविकारातही उपयुक्त आहे.

गुळवेलीची भाजी मंदावलेले पचन, पित्त, अपचन यांवर उपयुक्त आहे. ती भूक वाढवते आणि शरिराला शक्ती देते. कोणत्याही प्रकारचा ताप न्यून करण्यास साहाय्य करते. कावीळ न्यून होण्यास साहाय्य होते. मधुमेहींसाठी साखरेची पातळी नियंत्रित करते आणि त्यामुळे येणारा अशक्तपणा न्यून करते. नेहमीच्या सर्दी, खोकला, ताप यांवर गुणकारी. रक्तातील दोष कमी करून त्वचेचे विकार बरे करण्यास साहाय्य करते. कामाचा ताण आणि शारीरिक थकवा दूर करते.

अ. भाजी करण्याची पद्धत : गुळवेलीची पाने स्वच्छ धुऊन बारीक चिरून घ्यावीत. गरम तेलात चिरलेला कांदा आणि लसूण लालसर होईपर्यंत परतून घ्यावे. त्यानंतर चिरलेली गुळवेलीची भाजी तिखट, मीठ घालून चांगले परतून घ्यावे. वाफ देऊन भाजी शिजवून घ्यावी.

– श्री. प्रशांत सातपुते, जिल्हा माहिती अधिकारी, रत्नागिरी.