आषाढी वारी पालखी सोहळ्यासाठी विश्‍वस्तांकडून शासनाला ३ प्रस्ताव आणि वारी यांचा आराखडा सादर

संभाजीनगर – आषाढी वारीनिमित्त काढण्यात येणार्‍या पालखी सोहळ्याविषयी विश्‍वस्तांनी शासनाला २२ मे या दिवशी ३ नवे प्रस्ताव दिले आहेत, तसेच ‘वर्ष २०२० च्या वारीचे स्वरूप कसे असावे ?’ याविषयीचा आराखडाही शासनाला दिला आहे.

प्रस्तावातील ठळक सूत्रे अशी…

१. श्री संत ज्ञानेश्‍वर महाराज यांच्या पालखी सोहळ्यात पायी वारी करणार्‍या प्रत्येक दिंडीतील एका विणेकर्‍यासह अनुमाने ४०० वारकर्‍यांसह नेहमीच्या पद्धतीने श्री माऊलींच्या चलपादुका रथामध्ये विराजमान करून सर्व वैभवासह सोहळा पार पाडणे.

२. वारकरी केवळ १०० व्यक्तींसह माऊलींच्या चलपादुका रथामध्ये विराजमान करून सर्व वैभवासह सोहळा पार पाडणे.

३. वारीची परंपरा खंडित होऊ नये यादृष्टीने पायी प्रवास न करता श्री माऊलींच्या चलपादुका वाहनामध्ये श्री क्षेत्र पंढरीस घेऊन जाऊन ३० व्यक्तींसह सोहळा पार पाडणे.

४. यापैकी कोणताही प्रस्ताव शासनाने स्वीकारून सोहळ्यास अनुमती दिली, तर संस्थान समिती त्याचा स्वीकार करेल, असे संस्थान समितीचे विश्‍वस्त विकास ढगे यांनी सांगितले आहे.

वर्ष २०२० च्या आषाढी वारीचे स्वरूप कसे असावे ?

‘वर्ष २०२० च्या आषाढी वारीचे स्वरूप कसे असावे ?’ याविषयी महाराष्ट्रातील एकूणच सर्व पालख्यांसाठी प्रारूप आराखडा शासनाला देण्यात आला आहे. यामध्ये पुढील सूत्रांविषयी सांगितले आहे.

१. सध्या पंढरपूर येथे रहाणार्‍या एकूण नागरिकांची संख्या आणि आरोग्य सुरक्षा यांचा विचार करून उपलब्ध असलेल्या निवासव्यवस्थेमध्ये अजून किती नागरिकांना सहभागी करून घेऊ शकतो ?, याची न्यूनतम संख्या सर्वप्रथम निर्धारित करणे आवश्यक आहे.

२. सहभागी होऊ इच्छिणार्‍या वारकर्‍यांची ते गावातून निघाल्यानंतर, तसेच पंढरपूर येथे प्रवेश करण्यापूर्वी आरोग्य पडताळणी करणे बंधनकारक असावे.

३. सोहळ्यात प्रतिवर्षीप्रमाणे भाविकांची संख्या लाखोंच्या संख्येत असणार नाही. ती निर्धारित केलेल्या संख्येनुसार अतिशय अल्प असेल. त्यामुळे पोलिसांचे संख्याबळही अल्प लागेल. वारकरी हे शिस्तबद्ध असल्याने पोलिसांवर अधिक ताण येईल, असे सध्यातरी वाटत नाही.

४. या काळात वारकर्‍यांच्या निर्धारित संख्येनुसार आरोग्य विभागाचा कर्मचारीवर्ग, तसेच वाहने यांची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक मुक्कामाच्या ठिकाणी वारी पोचण्यापूर्वी तेथे निर्जंतुकीकरण आणि पालखी सोहळा निघून गेल्यानंतर भूमीचे पुन्हा निर्जंतुकीकरण करणे आवश्यक आहे.

५. ज्या गावांत पालखीचा मुक्काम असणार आहे, त्या गावांत १०० टक्के दळणवळण बंदी असणे आवश्यक आहे. यामुळे प्रत्येक गावांत निर्धारित केलेले २ प्रतिनिधी सर्व गावांच्या वतीने दर्शन घेतील. त्याव्यतिरिक्त कोणीही संतांच्या प्रतीकाचे दर्शन घेणार नाही, याची काळजी घ्यावी लागेल.

६. पंढरपूर येथे प्रवेश करू शकणार्‍या वारकर्‍यांची संख्या निर्धारित केल्यानंतर येणार्‍या अधिकृत पालख्या आणि त्यांची पंढरपूर येथे असणारी निवासव्यवस्था यांची सांगड घालूनच प्रत्येकाला आपल्यासमवेत मर्यादित भाविकांसह प्रवेश देणे शक्य होईल.

७. प्रत्येक पालखीसमवेत न्यूनतम किती लोक असावेत ?, याविषयी शासकीय अधिकार्‍यांनी योग्य त्या पातळीवर चर्चा केल्यास निश्‍चित स्वरूपाचा आराखडा देणे शक्य आहे, तसेच सर्व पालखी प्रमुखांशी संपर्क साधून त्यांनाही यासंबंधी अवगत करणे आवश्यक आहे.

८. शासनाने काही टँकर्सची आणि पाणीपुरवठा करण्याची नेहमीप्रमाणे व्यवस्था करावी. भोजनाविषयी सर्व वारकर्‍यांनी स्वयंपूर्ण असावे. प्रवास करत असलेल्या गावांतील कोणत्याही व्यक्तींवर अवलंबून राहू नये.

९. आपापल्या पालखी सोहळ्याचे वेळापत्रक यावर्षी कोठेही घोषित न करता ज्या ठिकाणी धोकादायक परिस्थिती आहे, अशा ठिकाणी मार्ग पालटून पुढे जाण्याचे ठरवावे. शक्यतो कोणत्याही गावठाणामध्ये मुक्काम टाळावा. मोकळ्या पटांगणामध्ये मुक्काम करून शक्य तेवढे पहाटे निघावे.

१०. पालखी सोहळा जात असतांना त्याचे नित्य होणारे विधी, कीर्तन, जागर इत्यादी कार्यक्रमांचे भ्रमणभाषद्वारे चित्रीकरण करून ते विविध माध्यमांना संबंधित पालखीमधील लोकांकडूनच वितरित केले जावे, यासाठी कोणत्याही माध्यमांच्या प्रतिनिधींना या ठिकाणी वावर करू न देण्याची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे.

११. हे चित्रीकरण पाहून सर्व वारकर्‍यांनी आपापल्या ठिकाणी शासनाकडून देण्यात येणार्‍या सूचनांचा अवलंब करत स्वतःच्या घरीच वारीचा आनंद द्विगुणीत करावा.

१२. वाखरी मुक्कामी सर्व पालखी सोहळे नवमीच्या ऐवजी अष्टमीच्या दिवशी पोचावेत. नवमी ते दशमी सकाळपर्यंत तेथे उपस्थित असलेल्या सर्व वारकर्‍यांची आवश्यक ती आरोग्य पडताळणी करून घ्यावी. जे वारकरी सुदृढ असतील, कोणत्याही रोगाची लक्षणे त्यांच्यामध्ये नसतील, अशाच वारकर्‍यांना पंढरपूर येथेे प्रवेश द्यावा आणि इतरांना पंढरपूर येथे प्रवेश देऊ नये.

१३. वारीमध्ये प्रवेश करू इच्छिणार्‍या वारकर्‍यांची वयोमर्यादा ६० वर्षे वयापेक्षा अधिक नसावी.

१४. या सर्व गोष्टींचा समन्वय साधण्यासाठी आणि त्यांची कार्यवाही करण्यासाठी शासनाच्या वतीने एक अधिकारी समन्वयक अन् समवेत ४ कर्मचारी नियुक्त करणे आवश्यक आहे.

विश्‍वस्तांनी सुचवलेली आणखी काही महत्त्वाची सूत्रे अशी…

१. प्रस्थान मर्यादित आणि साधेपणाने करून प्रथा-परंपरांचे पालन करून ज्येष्ठ कृष्ण अष्टमीला आळंदीतच मुक्काम असावा. अष्टमी ते त्रयोदशी अथवा चतुर्दशीपर्यंत संत प्रतीकांचा मुक्काम आळंदी येथेच असावा.

२. त्यानंतर पहाटे पादुकांचे प्रस्थान करून पादुका आषाढ शुक्ल पक्ष अष्टमीला वाखरीला पोचतील, असे मार्गक्रमण करावे.

३. प्रतिदिन साधारण २५ किलोमीटरची चाल असावी. पहाटेच्या टप्प्यात १५ किलोमीटर आणि दुपारच्या टप्प्यात १० किलोमीटरची चाल असावी.

४. आवश्यकता वाटल्यास रथ, पालखी, घोडे असा लवाजमा टाळून पादुका डोक्यावर घेऊन प्रवास केला जाऊ शकतो का ?, याचाही विचार करावा.

५. वाटचालीतील वारकर्‍यांकडे कोरोना पडताळणीचा योग्य तो अहवाल असणे आवश्यक असेल.

६. जे नियंत्रित/मर्यादित वारकरी समाविष्ट असतील, त्यांना स्वतंत्र अनुज्ञप्ती पत्र दिले जावे. त्यांचे वय शक्यतो ६० पेक्षा अधिक नसावे.

७. दुपारी मुक्कामाच्या ठिकाणी वारकर्‍यांनी कुठल्याही स्थानिक व्यक्तीच्या संपर्कात येऊ नये.

८. वाटचालीतील मुक्काम हा शक्यतो शाळेत अथवा मंदिरात असावा. मुक्कामाच्या पूर्वी आणि नंतर संपूर्ण परिसराचे निर्जंतुकीकरण करावे. इतर छोटे विसावे, हे गाव सोडून करावेत.

९. या वर्षीपुरते रिंगण सोहळे रहित करून तेथे परंपरेप्रमाणे आरती, उडी इत्यादी सोपस्कार औपचारिकरित्या पूर्ण करावेत.

१०. शासन मान्य करील, त्याप्रमाणे वारकर्‍यांची संख्या निश्‍चित करावी. संख्येप्रमाणे २ किंवा ३ भजनी गट निश्‍चित करावेत. जितके भजनी गट, तितके विणेकरी, पखवाज, काही झेंडेधारी, भोपळे आणि गोर्‍हेकर यांचा ध्वज, तसेच शितोळे सरकार यांचा ध्वज हे अंतर्भूत असावेत.

११. साधारण जितके पायी चालणारे वारकरी असतील, त्याच्या १५ टक्के व्यक्ती वाहनातून व्यवस्थापनासाठी असाव्यात.

१२. पहाटे केवळ स्थानिक २ व्यक्तींना पूजेला प्रातिनिधिक प्रवेश द्यावा. त्यांच्याकडे कोरोनाबाधित नसल्याचे प्रमाणपत्र आवश्यक असावे.

१३. स्थानिक लोकांनी सोहळ्यातील लोकांशी संपर्कात येऊ नये, हे दायित्व शासनाने पार पाडावे.

१४. वाहनांची संख्या मर्यादित असावी. रुग्णवाहिका, अग्नीशमन दलाचे वाहन, निर्जंतुकीकरण करणारी २ वाहने, टँकर आणि इतर मर्यादित वाहने अंतर्भूत असावीत.

१५. अल्पाहार मुबलक प्रमाणात असावा. कोणताही वारकरी वाटचालीत उपाशी राहू नये, ही काळजी घ्यावी.

१६. सर्व व्ययाचे दायित्व शासन, संस्थान आणि लोकसहभाग यांतून विभागून घ्यावे.